Một số bệnh về đường hô hấp ở trẻ em liên quan đến thời tiết giao mùa đang gia tăng: tại phòng khám Bệnh viện Nhi Đồng 1 tiếp nhận 3.700 cháu/ngày (tăng trên 10%), trong đó bệnh đường hô hấp chiếm khoảng 60%. Bệnh viêm não cấp cũng đang xảy ra. Phụ huynh cần quan tâm phòng bệnh cho trẻ như thế nào? Bác sĩ Trương Hữu Khanh - trưởng khoa nhiễm Bệnh viện Nhi Đồng 1 - cho biết:
- Có ba lý do sinh bệnh khi giao mùa: 1. Do thời tiết quá nóng, trẻ thường tắm nhiều, đi bơi nhiều, dùng quạt máy nhiều... nên dễ mắc bệnh. 2. Trong ăn uống, trẻ có thói quen dùng nước đá nhiều, ăn các thức ăn dễ bị nhiễm do khó bảo quản hơn. 3. Một số vi trùng gây bệnh phát triển thuận lợi trong mùa này. Thời tiết nóng làm trẻ dễ bị sốt hơn. Trẻ thường mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên, viêm tai mũi họng, một số bị viêm phổi có thể do cảm cúm. Trẻ cũng dễ bị tiêu chảy do ăn thức ăn khó bảo quản, dễ bị ôi thiu.
Do vậy không nên cho trẻ uống nước đá nhiều. Khi trẻ đi bơi, không để ngâm quá lâu dưới nước, không sử dụng quạt máy suốt đêm hoặc máy lạnh để ở nhiệt độ quá lạnh (nhiệt độ phòng nên để khoảng 26 - 28OC). Khi trẻ bị cảm cúm, sốt, cho thuốc hạ sốt, tránh để trẻ bị lạnh, chỉ lau mát bằng nước ấm. Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, nên uống nhiều nước.
Bị bệnh, nếu diễn tiến nặng bất thường như: thở mệt, nôn ói nhiều, li bì, co giật... phải đưa trẻ đến bệnh viện.
* Bệnh viêm não cấp, viêm màng não có liên quan đến thời tiết không?
- Trong những bệnh vào giao mùa đã nêu trên, một số trẻ có sức đề kháng yếu có thể sẽ nhiễm những tác nhân gây bệnh khác: siêu vi gây viêm não cấp, viêm não màng não. Các triệu chứng ban đầu của viêm não cấp như: sốt cao 39-40OC, tiêu chảy, ói, bỏ ăn, sau đó có thể đi vào hôn mê, li bì, co giật. Diễn tiến rất nhanh, có thể trong 1-2 ngày. Cho nên điều quan trọng là khi thấy trẻ có những bất thường như ngủ nhiều, bứt rứt nhiều hoặc không linh hoạt như trước thì phải theo dõi sát để phát hiện kịp thời và đưa trẻ đi bệnh viện.
Bệnh viêm não cấp có thể do: viêm não Nhật Bản (lây truyền qua muỗi), nhóm siêu vi đường ruột như enterovirus 71 (lây qua đường ăn uống), siêu vi khác. Tử vong do viêm não cấp khá cao: 15- 20%.
Hiện chỉ có văcxin phòng bệnh viêm não Nhật Bản, chưa có thuốc chủng ngừa viêm não do enterovirus hoặc siêu vi khác. Ở vùng nông thôn nên chủng ngừa viêm não Nhật Bản cho trẻ. Tuy nhiên, dù đã chủng ngừa viêm não Nhật Bản, trẻ vẫn có thể mắc viêm não do những siêu vi khác, vì vậy cần chú ý phòng ngừa chung: giữ vệ sinh ăn uống và sinh hoạt, cộng với theo dõi khi trẻ bệnh có các triệu chứng nêu trên để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
* Viêm não cấp do enterovirus 71 xuất hiện từ đầu năm 2003 và gây tử vong nhanh ở trẻ nhỏ dưới 3 tuổi, dù đã phát hiện được qua xét nghiệm nhưng tử vong còn cao, tại sao?
- Do chưa có thuốc chủng. Tử vong ở các nước có phương tiện và kinh nghiệm trong điều trị bệnh này là 15%. Hiện bệnh chỉ mới xuất hiện rải rác. Đa số trẻ mắc từ 2-3 tuổi, có bệnh cảnh sốt, co giật, hôn mê, rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy, ói), một số trường hợp có kèm bệnh lý: nổi bóng nước ở da (lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, khuỷu, vùng mông) kèm theo bóng nước hay vết loét ở miệng. Ngoài gây viêm não, enterovirus 71 còn gây liệt mềm và để lại di chứng. Bệnh lây qua đường phân - miệng, nên cần giữ vệ sinh trong ăn uống (rửa tay...), đặc biệt vệ sinh ở nhà trẻ, gia đình đông con.
* Ở trẻ bị viêm não màng não diễn tiến bệnh như thế nào?
- Triệu chứng cũng tương tự như viêm não cấp nhưng tỉ lệ tử vong thấp hơn, chỉ 1- 3% nếu được điều trị đúng và kịp thời. Cách phát hiện diễn tiến bệnh cũng giống như trên. Hiện đã có một số thuốc chủng ngừa viêm não màng não như: viêm não màng não do Hib (Haemophilus Influenzae nhóm b) cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên, viêm não màng não do não mô cầu - cho trẻ từ 2 tháng đến 5 tuổi. Trên lứa tuổi này, hiếm khi bị mắc hai loại vi trùng trên.
* Xin cảm ơn BS.
